ÇÀÊÎÍ çà îìáóäñìàíà

 Îáí., ÄÂ, áð. 48 îò 23.05.2003 ã., â ñèëà îò 1.01.2004 ã., èçì., áð. 30 îò 11.04.2006 ã., â ñèëà îò 12.07.2006 ã., èçì. è äîï., áð. 68 îò 22.08.2006 ã., áð. 42 îò 5.06.2009 ã., èçì., áð. 97 îò 10.12.2010 ã., â ñèëà îò 10.12.2010 ã., èçì. è äîï., áð. 29 îò 10.04.2012 ã., â ñèëà îò 11.05.2012 ã., èçì., áð. 15 îò 15.02.2013 ã., â ñèëà îò 1.01.2014 ã.
 Ñáîðíèê çàêîíè - ÀÏÈÑ, êí. 6/2003 ã., ñòð. 356
 Áèáëèîòåêà çàêîíè - ÀÏÈÑ, ò. 1, ð. 4, ¹ 471
 Ãëàâà ïúðâà
ÎÁÙÈ ÏÎËÎÆÅÍÈß

   ×ë. 1. Òîçè çàêîí óðåæäà ïðàâíîòî ïîëîæåíèå, îðãàíèçàöèÿòà è äåéíîñòòà íà îìáóäñìàíà.
   ×ë. 2. Îìáóäñìàíúò ñå çàñòúïâà ñ ïðåäâèäåíèòå â òîçè çàêîí ñðåäñòâà, êîãàòî ñ äåéñòâèå èëè áåçäåéñòâèå ñå çàñÿãàò èëè íàðóøàâàò ïðàâàòà è ñâîáîäèòå íà ãðàæäàíèòå îò äúðæàâíèòå è îáùèíñêèòå îðãàíè è òåõíèòå àäìèíèñòðàöèè, êàêòî è îò ëèöàòà, íà êîèòî å âúçëîæåíî äà ïðåäîñòàâÿò îáùåñòâåíè óñëóãè.
   ×ë. 3. (1) Â ñâîÿòà äåéíîñò îìáóäñìàíúò å íåçàâèñèì è ñå ïîä÷èíÿâà ñàìî íà Êîíñòèòóöèÿòà, çàêîíèòå è ðàòèôèöèðàíèòå ìåæäóíàðîäíè äîãîâîðè, ïî êîèòî Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ å ñòðàíà, êàòî ñå ðúêîâîäè îò ëè÷íàòà ñè ñúâåñò è ìîðàë.
 (2) Îìáóäñìàíúò îñúùåñòâÿâà äåéíîñòòà ñè âúç îñíîâà íà ïðàâèëíèê çà îðãàíèçàöèÿòà è äåéíîñòòà ìó. Ïðàâèëíèêúò ñå èçãîòâÿ îò îìáóäñìàíà, îäîáðÿâà ñå ñ ðåøåíèå îò Íàðîäíîòî ñúáðàíèå è ñå îáíàðîäâà â "Äúðæàâåí âåñòíèê".
   ×ë. 4. Äåéíîñòòà íà îìáóäñìàíà å ïóáëè÷íà.
   ×ë. 5. Îìáóäñìàíúò ñå ïîäïîìàãà â ñâîÿòà äåéíîñò îò çàìåñòíèê-îìáóäñìàí.
   ×ë. 6. (1) (Ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 6 - ÄÂ, áð. 29 îò 2012 ã., â ñèëà îò 11.05.2012 ã.) Äúðæàâíèòå è îáùèíñêèòå îðãàíè è òåõíèòå àäìèíèñòðàöèè, þðèäè÷åñêèòå ëèöà è ãðàæäàíèòå ñà äëúæíè äà ïðåäîñòàâÿò èíôîðìàöèÿ, ïîâåðåíà èì ïî ñëóæáà, è äà îêàçâàò ñúäåéñòâèå íà îìáóäñìàíà âúâ âðúçêà ñ æàëáèòå è ñèãíàëèòå, êîèòî ñà èçïðàòåíè äî íåãî.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 29 îò 2012 ã., â ñèëà îò 11.05.2012 ã.) Äúðæàâíèòå è îáùèíñêèòå îðãàíè ñà äëúæíè äà ïðåäîñòàâÿò èíôîðìàöèÿ â 14-äíåâåí ñðîê îò ïîèñêâàíåòî é îòíîñíî ìåñòàòà ïî ÷ë. 28à, óñëîâèÿòà è áðîÿ íà ëèöàòà â òÿõ, êàêòî è äðóãà èíôîðìàöèÿ, íåîáõîäèìà çà èçïúëíåíèå íà ïðàâîìîùèÿòà íà îìáóäñìàíà ïî ãëàâà ÷åòâúðòà "à".
   ×ë. 7. (Èçì. - ÄÂ, áð. 15 îò 2013 ã. , â ñèëà îò 1.01.2014 ã.) Äåéíîñòòà íà îìáóäñìàíà è íåãîâàòà àäìèíèñòðàöèÿ ñå ôèíàíñèðà îò äúðæàâíèÿ áþäæåò è/èëè îò äðóãè ïóáëè÷íè èçòî÷íèöè. Îìáóäñìàíúò å ïúðâîñòåïåíåí ðàçïîðåäèòåë ñ áþäæåò.
 Ãëàâà âòîðà
ÇÀÅÌÀÍÅ ÍÀ ÄËÚÆÍÎÑÒ. ÏÐÀÂÍÎ ÏÎËÎÆÅÍÈÅ

   ×ë. 8. Îìáóäñìàíúò ñå èçáèðà îò Íàðîäíîòî ñúáðàíèå çà ñðîê 5 ãîäèíè è ìîæå äà áúäå ïðåèçáèðàí íà ñúùàòà äëúæíîñò ñàìî çà îùå åäèí ìàíäàò.
   ×ë. 9. Çà îìáóäñìàí ñå èçáèðà áúëãàðñêè ãðàæäàíèí ñ âèñøå îáðàçîâàíèå, êîéòî ïðèòåæàâà âèñîêè ìîðàëíè êà÷åñòâà è îòãîâàðÿ íà óñëîâèÿòà çà èçáîð íà íàðîäåí ïðåäñòàâèòåë.
   ×ë. 10. (1) Ïðåäëîæåíèå çà èçáîð íà îìáóäñìàí ìîãàò äà ïðàâÿò íàðîäíèòå ïðåäñòàâèòåëè è ïàðëàìåíòàðíèòå ãðóïè.
 (2) Íàðîäíîòî ñúáðàíèå èçáèðà îìáóäñìàí ñ òàéíî ãëàñóâàíå. Èçáðàí å êàíäèäàòúò, ïîëó÷èë ìíîçèíñòâî ïîâå÷å îò ïîëîâèíàòà îò ãëàñóâàëèòå íàðîäíè ïðåäñòàâèòåëè.
 (3) Â ñëó÷àé ÷å ïðè ïúðâîòî ãëàñóâàíå íèêîé îò êàíäèäàòèòå íå å ïîëó÷èë íåîáõîäèìîòî ìíîçèíñòâî, ïðîèçâåæäà ñå âòîðî ãëàñóâàíå, â êîåòî ó÷àñòâàò äâàìàòà êàíäèäàòè, ïîëó÷èëè íàé-ìíîãî ãëàñîâå. Ïðè âòîðîòî ãëàñóâàíå çà èçáðàí ñå ñìÿòà êàíäèäàòúò, êîéòî å ïîëó÷èë ãëàñîâåòå íà ïîâå÷å îò ïîëîâèíàòà îò ãëàñóâàëèòå íàðîäíè ïðåäñòàâèòåëè.
   ×ë. 11. (1) Çàìåñòíèê-îìáóäñìàíúò ñå èçáèðà îò Íàðîäíîòî ñúáðàíèå â ñðîê åäèí ìåñåö îò èçáèðàíåòî íà îìáóäñìàíà, ïî íåãîâî ïðåäëîæåíèå è çà ñðîêà ïî ÷ë. 8. 
(2) Çàìåñòíèê-îìáóäñìàíúò òðÿáâà äà îòãîâàðÿ íà êðèòåðèèòå çà èçáèðàåìîñò ïî ÷ë. 9.
   ×ë. 12. Îìáóäñìàíúò âñòúïâà â äëúæíîñò ñëåä ïîëàãàíå íà ñëåäíàòà êëåòâà ïðåä Íàðîäíîòî ñúáðàíèå: "Çàêëåâàì ñå â èìåòî íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ äà ñïàçâàì Êîíñòèòóöèÿòà è çàêîíèòå íà ñòðàíàòà è äà çàùèòàâàì ïðàâàòà íà ÷îâåêà è îñíîâíèòå ñâîáîäè, êàòî èçïúëíÿâàì äîáðîñúâåñòíî è áåçïðèñòðàñòíî ïðàâîìîùèÿòà ñè."
   ×ë. 13. Èçáîðúò çà íîâ îìáóäñìàí ñå ïðîèçâåæäà íå ïî-êúñíî îò äâà ìåñåöà ïðåäè èçòè÷àíåòî íà ìàíäàòà. Îìáóäñìàíúò ïðîäúëæàâà äà èçïúëíÿâà çàäúëæåíèÿòà ñè äî âñòúïâàíå â äëúæíîñò íà íîâîèçáðàíèÿ îìáóäñìàí.
   ×ë. 14. Äëúæíîñòòà íà îìáóäñìàíà è íà çàìåñòíèê-îìáóäñìàíà å íåñúâìåñòèìà ñ äðóãà äúðæàâíà äëúæíîñò, äëúæíîñò ïî óïðàâëåíèå â òúðãîâñêî äðóæåñòâî èëè þðèäè÷åñêî ëèöå ñ íåñòîïàíñêà öåë, êàêòî è ñ ÷ëåíñòâî â ïîëèòè÷åñêà ïàðòèÿ èëè ñèíäèêàëíà îðãàíèçàöèÿ. Îìáóäñìàíúò è çàìåñòíèê- îìáóäñìàíúò íå ìîãàò äà èçâúðøâàò òúðãîâñêà äåéíîñò.
   ×ë. 15. (1) Ïðàâîìîùèÿòà íà îìáóäñìàíà è íà çàìåñòíèê-îìáóäñìàíà ñå ïðåêðàòÿâàò ïðåäñðî÷íî îò Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ïðè:
 1. óñòàíîâÿâàíå íà íåñúâìåñòèìîñò èëè íåèçáèðàåìîñò;
 2. ôàêòè÷åñêà íåâúçìîæíîñò äà èçïúëíÿâà ïðàâîìîùèÿòà ñè ïîâå÷å îò øåñò ìåñåöà;
 3. âëèçàíå â ñèëà íà ïðèñúäà çà óìèøëåíî ïðåñòúïëåíèå;
 4. íåñïðàâÿíå ñúñ çàäúëæåíèÿòà ñè è ïðè íàðóøàâàíå íà Êîíñòèòóöèÿòà è çàêîíèòå íà ñòðàíàòà èëè îáùîïðèåòèòå ìîðàëíè ïðàâèëà çà ïîâåäåíèå â îáùåñòâîòî;
 5. (íîâà - ÄÂ, áð. 42 îò 2009 ã., èçì., áð. 97 îò 2010 ã., â ñèëà îò 10.12.2010 ã.) âëèçàíå â ñèëà íà àêò, ñ êîéòî å óñòàíîâåí êîíôëèêò íà èíòåðåñè ïî Çàêîíà çà ïðåäîòâðàòÿâàíå è óñòàíîâÿâàíå íà êîíôëèêò íà èíòåðåñè; 
6. (ïðåäèøíà ò. 5 - ÄÂ, áð. 42 îò 2009 ã.) îñòàâêà;
 7. (ïðåäèøíà ò. 6 - ÄÂ, áð. 42 îò 2009 ã.) ñìúðò.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 42 îò 2009 ã.) Ðåøåíèåòî çà ïðåäñðî÷íî ïðåêðàòÿâàíå íà ïðàâîìîùèÿòà íà îìáóäñìàíà èëè íà çàìåñòíèê-îìáóäñìàíà ïî àë. 1, ò. 1, 2 è 4 ñå ïðèåìà îò Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ïî èñêàíå íàé-ìàëêî íà åäíà ïåòà îò íàðîäíèòå ïðåäñòàâèòåëè, à îñíîâàíèÿòà ïî àë. 1, ò. 3, 5, 6 è 7 ñå îáÿâÿâàò îò ïðåäñåäàòåëÿ íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ïðåä Íàðîäíîòî ñúáðàíèå.
 (3) Îñâåí â ñëó÷àèòå ïî àë. 1 çàìåñòíèê-îìáóäñìàíúò ñå îñâîáîæäàâà îò Íàðîäíîòî ñúáðàíèå è ïî ìîòèâèðàíî ïðåäëîæåíèå íà îìáóäñìàíà.
 (4) Îìáóäñìàíúò è çàìåñòíèê-îìáóäñìàíúò èìàò ïðàâî äà áúäàò èçñëóøâàíè îò Íàðîäíîòî ñúáðàíèå â ñëó÷àèòå ïî àë. 1, ò. 1, 2, 4 è 5, à çàìåñòíèê- îìáóäñìàíúò - è ïî àë. 3.
  ×ë. 16. (1) Îìáóäñìàíúò ñå ïîëçâà ñ èìóíèòåòà íà íàðîäåí ïðåäñòàâèòåë.
 (2) Èìóíèòåòúò íà îìáóäñìàíà ìîæå äà áúäå ñíåò ïðè óñëîâèÿòà è ïî ðåäà, ïðåäâèäåíè çà íàðîäíè ïðåäñòàâèòåëè.
   ×ë. 17. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 42 îò 2009 ã.) Â ñëó÷àèòå íà ïðåäñðî÷íî ïðåêðàòÿâàíå íà ìàíäàòà íà îìáóäñìàíà íîâ îìáóäñìàí ñå èçáèðà â ñðîê åäèí ìåñåö îò âëèçàíåòî â ñèëà íà ðåøåíèåòî çà ïðåêðàòÿâàíå ïî ÷ë. 15, àë. 1, ò. 1, 2 èëè 4, èëè îò îáÿâÿâàíåòî ïî ÷ë. 15, àë. 1, ò. 3, 5, 6 èëè 7. 
(2) Â ñëó÷àèòå íà ïðåäñðî÷íî ïðåêðàòÿâàíå ïðàâîìîùèÿòà íà îìáóäñìàíà çàìåñòíèê-îìáóäñìàíúò âñòúïâà â íåãîâàòà äëúæíîñò äî èçáèðàíåòî íà íîâ îìáóäñìàí.
   ×ë. 18. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 68 îò 2006 ã.) Îìáóäñìàíúò ïîëó÷àâà îñíîâíî ìåñå÷íî âúçíàãðàæäåíèå â ðàçìåð 90 íà ñòî îò îñíîâíîòî ìåñå÷íî âúçíàãðàæäåíèå íà ïðåäñåäàòåëÿ íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 68 îò 2006 ã.) Âúçíàãðàæäåíèåòî íà çàìåñòíèê- îìáóäñìàíà å 90 íà ñòî îò âúçíàãðàæäåíèåòî íà îìáóäñìàíà.
 (3) Îìáóäñìàíúò è çàìåñòíèê-îìáóäñìàíúò íå ìîãàò äà ïîëó÷àâàò äðóãî âúçíàãðàæäåíèå ïî òðóäîâî èëè ñëóæåáíî ïðàâîîòíîøåíèå.
 Ãëàâà òðåòà
ÏÐÀÂÎÌÎÙÈß

   ×ë. 19. (1) Îìáóäñìàíúò:
 1. ïðèåìà è ðàçãëåæäà æàëáè è ñèãíàëè çà íàðóøåíèÿ íà ïðàâà è ñâîáîäè îò äúðæàâíèòå è îáùèíñêèòå îðãàíè è òåõíèòå àäìèíèñòðàöèè, êàêòî è îò ëèöàòà, íà êîèòî å âúçëîæåíî äà ïðåäîñòàâÿò îáùåñòâåíè óñëóãè;
 2. ïðàâè ïðîâåðêè ïî ïîñòúïèëèòå æàëáè è ñèãíàëè;
 3. îòãîâàðÿ ïèñìåíî íà ëèöåòî, êîåòî ãî å ñåçèðàëî, â åäíîìåñå÷åí ñðîê; àêî ñëó÷àÿò èçèñêâà ïî-îáñòîéíà ïðîâåðêà, òîçè ñðîê å òðè ìåñåöà;
 4. îòïðàâÿ ïðåäëîæåíèÿ è ïðåïîðúêè çà âúçñòàíîâÿâàíå íà íàðóøåíèòå ïðàâà è ñâîáîäè ïðåä ñúîòâåòíèòå îðãàíè, òåõíèòå àäìèíèñòðàöèè è ëèöàòà ïî ò. 1;
 5. ïîñðåäíè÷è ìåæäó àäìèíèñòðàòèâíèòå îðãàíè è çàñåãíàòèòå ëèöà çà ïðåîäîëÿâàíå íà äîïóñíàòèòå íàðóøåíèÿ è ïðèìèðÿâà ïîçèöèèòå èì;
 6. (äîï. - ÄÂ, áð. 29 îò 2012 ã., â ñèëà îò 11.05.2012 ã.) ïðàâè ïðåäëîæåíèÿ è ïðåïîðúêè çà îòñòðàíÿâàíå íà ïðè÷èíèòå è óñëîâèÿòà, êîèòî ñúçäàâàò ïðåäïîñòàâêè çà íàðóøåíèÿ íà ïðàâàòà è ñâîáîäèòå, âêëþ÷èòåëíî ïðåäëîæåíèÿ çà ïðîìåíè â íîðìàòèâíàòà óðåäáà;
 7. (èçì. - ÄÂ, áð. 29 îò 2012 ã., â ñèëà îò 11.05.2012 ã.) óâåäîìÿâà îðãàíèòå ïî ÷ë. 150 îò Êîíñòèòóöèÿòà, çà äà áúäå ñåçèðàí Êîíñòèòóöèîííèÿò ñúä, àêî ñå ïðåöåíè, ÷å ñå íàëàãà òúëêóâàíå íà Êîíñòèòóöèÿòà èëè ïðîèçíàñÿíå çà ñúîòâåòñòâèå íà ñêëþ÷åíèòå îò Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ ìåæäóíàðîäíè äîãîâîðè ñ Êîíñòèòóöèÿòà ïðåäè ðàòèôèêàöèÿòà èì, êàêòî è çà ñúîòâåòñòâèå íà çàêîíèòå ñ îáùîïðèçíàòèòå íîðìè íà ìåæäóíàðîäíîòî ïðàâî è ñ ìåæäóíàðîäíèòå äîãîâîðè, ïî êîèòî Áúëãàðèÿ å ñòðàíà;
 8. (íîâà - ÄÂ, áð. 29 îò 2012 ã., â ñèëà îò 11.05.2012 ã.) ïðåäîñòàâÿ ñòàíîâèùà íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò è íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ïî çàêîíîïðîåêòè, êîèòî ñå îòíàñÿò äî çàùèòàòà íà ïðàâàòà íà ÷îâåêà;
 9. (íîâà - ÄÂ, áð. 29 îò 2012 ã., â ñèëà îò 11.05.2012 ã.) çàùèòàâà ïðàâàòà íà äåöàòà ñ ïðåäâèäåíèòå â òîçè çàêîí ñðåäñòâà;
 10. (íîâà - ÄÂ, áð. 29 îò 2012 ã., â ñèëà îò 11.05.2012 ã.) îòïðàâÿ ïðåäëîæåíèÿ è ïðåïîðúêè äî Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò è äî Íàðîäíîòî ñúáðàíèå çà ïîäïèñâàíå è ðàòèôèöèðàíå íà ìåæäóíàðîäíè àêòîâå â îáëàñòòà íà ïðàâàòà íà ÷îâåêà;
 11. (ïðåäèøíà ò. 8 - ÄÂ, áð. 29 îò 2012 ã., â ñèëà îò 11.05.2012 ã.) óâåäîìÿâà îðãàíèòå íà ïðîêóðàòóðàòà, êîãàòî èìà äàííè çà èçâúðøåíî ïðåñòúïëåíèå îò îáù õàðàêòåð.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 29 îò 2012 ã., â ñèëà îò 11.05.2012 ã.) Îìáóäñìàíúò èçïúëíÿâà ôóíêöèèòå íà Íàöèîíàëåí ïðåâàíòèâåí ìåõàíèçúì ïî ñìèñúëà è â ñúîòâåòñòâèå ñ Ôàêóëòàòèâíèÿ ïðîòîêîë êúì Êîíâåíöèÿòà íà Îðãàíèçàöèÿòà íà îáåäèíåíèòå íàöèè ïðîòèâ èçòåçàíèÿòà è äðóãè ôîðìè íà æåñòîêî, íå÷îâåøêî èëè óíèçèòåëíî îòíàñÿíå èëè íàêàçàíèå, ïðèåò íà 18 äåêåìâðè 2002 ã. (ðàòèôèöèðàí ñúñ çàêîí - ÄÂ, áð. 34 îò 2011 ã.), (ÄÂ, áð. 52 îò 2011 ã.).
 (3) (Ïðåäèøíà àë. 2 - ÄÂ, áð. 29 îò 2012 ã., â ñèëà îò 11.05.2012 ã.) Îìáóäñìàíúò äåéñòâà è ïî ñâîÿ èíèöèàòèâà, êîãàòî êîíñòàòèðà, ÷å íå ñå ñúçäàâàò íåîáõîäèìèòå óñëîâèÿ çà çàùèòà íà ïðàâàòà è ñâîáîäèòå íà ãðàæäàíèòå.
 (4) (Ïðåäèøíà àë. 3 - ÄÂ, áð. 29 îò 2012 ã., â ñèëà îò 11.05.2012 ã.) Îìáóäñìàíúò ìîæå äà âúçëàãà íà çàìåñòíèê-îìáóäñìàíà íÿêîè îò ñâîèòå ïðàâîìîùèÿ.
   ×ë. 20. (1) Îìáóäñìàíúò èìà ïðàâî:
 1. íà äîñòúï äî îðãàíèòå, òåõíèòå àäìèíèñòðàöèè è ëèöàòà ïî ÷ë. 2, âêëþ÷èòåëíî è äà ïðèñúñòâà ïðè îáñúæäàíå è âçåìàíå íà ðåøåíèÿ îò òÿõ;
 2. äà èñêà è ïîëó÷àâà íàâðåìåííà, òî÷íà è ïúëíà èíôîðìàöèÿ îò îðãàíèòå, òåõíèòå àäìèíèñòðàöèè è ëèöàòà ïî ÷ë. 2; 
3. äà èçðàçÿâà ïóáëè÷íî ìíåíèå è ñòàíîâèùà, âêëþ÷èòåëíî â ñðåäñòâàòà çà ìàñîâî îñâåäîìÿâàíå.
 (2) Îìáóäñìàíúò íÿìà ïðàâî äà îãëàñÿâà îáñòîÿòåëñòâà, ñòàíàëè ìó èçâåñòíè ïðè èçïúëíåíèå íà íåãîâèòå ôóíêöèè, êîèòî ñà äúðæàâíà, ñëóæåáíà èëè òúðãîâñêà òàéíà èëè ñà îò ëè÷åí õàðàêòåð.
   ×ë. 21. Îìáóäñìàíúò ïîääúðæà ïóáëè÷åí ðåãèñòúð íà ïîñòúïèëèòå ïèñìåíè è óñòíè æàëáè è ñèãíàëè è òÿõíîòî äâèæåíèå.
   ×ë. 22. (1) Îìáóäñìàíúò âíàñÿ äî 31 ìàðò âñÿêà ãîäèíà åæåãîäåí äîêëàä çà ñâîÿòà äåéíîñò â Íàðîäíîòî ñúáðàíèå.
 (2) Äîêëàäúò ñúäúðæà èíôîðìàöèÿ çà:
 1. ïîñòúïèëèòå æàëáè è ñèãíàëè, ïî êîèòî ïðîâåðêèòå ñà ïðèêëþ÷èëè;
 2. ñëó÷àèòå, êîãàòî íàìåñàòà ìó å èìàëà ðåçóëòàò;
 3. ñëó÷àèòå, êîãàòî íàìåñàòà ìó å îñòàíàëà áåç ðåçóëòàò, è ïðè÷èíèòå çà òîâà;
 4. íàïðàâåíèòå ïðåäëîæåíèÿ è ïðåïîðúêè, êàêòî è äàëè ñà áèëè âçåòè ïðåäâèä;
 5. çà÷èòàíåòî íà ïðàâàòà íà ÷îâåêà è îñíîâíèòå ñâîáîäè è åôåêòèâíîñòòà íà äåéñòâàùîòî çàêîíîäàòåëñòâî â òàçè îáëàñò;
 6. (íîâà - ÄÂ, áð. 29 îò 2012 ã., â ñèëà îò 11.05.2012 ã.) äåéíîñòòà íà îìáóäñìàíà êàòî Íàöèîíàëåí ïðåâàíòèâåí ìåõàíèçúì;
 7. (ïðåäèøíà ò. 6 - ÄÂ, áð. 29 îò 2012 ã., â ñèëà îò 11.05.2012 ã.) îò÷åò íà ðàçõîäèòå;
 8. (ïðåäèøíà ò. 7 - ÄÂ, áð. 29 îò 2012 ã., â ñèëà îò 11.05.2012 ã.) ðåçþìå.
 (3) Äîêëàäúò ïî àë. 1 å ïóáëè÷åí.
 (4) Ïî èñêàíå íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå èëè ïî ñâîÿ èíèöèàòèâà îìáóäñìàíúò èçãîòâÿ äîêëàäè ïî îòäåëíè ñëó÷àè îò íåãîâàòà ïðàêòèêà.
  ×ë. 23. Îìáóäñìàíúò èçäàâà ãîäèøåí áþëåòèí çà ñâîÿòà äåéíîñò.
 Ãëàâà ÷åòâúðòà
ÏÎÄÀÂÀÍÅ ÍÀ ÆÀËÁÈ È ÑÈÃÍÀËÈ

   ×ë. 24. (1) (Ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 24 - ÄÂ, áð. 29 îò 2012 ã., â ñèëà îò 11.05.2012 ã.) Æàëáè è ñèãíàëè ïðåä îìáóäñìàíà ìîãàò äà ïîäàâàò ôèçè÷åñêè ëèöà áåç ðàçëèêà íà ãðàæäàíñòâî, ïîë, ïîëèòè÷åñêà ïðèíàäëåæíîñò èëè ðåëèãèîçíè óáåæäåíèÿ.
 (2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 29 îò 2012 ã., â ñèëà îò 11.05.2012 ã.) Æàëáè è ñèãíàëè ïðåä îìáóäñìàíà ìîãàò äà ïîäàâàò è ïðåäñòàâèòåëè íà þðèäè÷åñêè ëèöà, ñúçäàäåíè â îáùåñòâåíà ïîëçà, â ÷èéòî ïðåäìåò íà äåéíîñò å çàùèòàòà íà ïðàâàòà íà ÷îâåêà.
   ×ë. 25. (1) Æàëáèòå è ñèãíàëèòå ìîãàò äà áúäàò ïèñìåíè èëè óñòíè, ïîäàäåíè ëè÷íî, ïî ïîùàòà èëè ïî äðóãî òðàäèöèîííî ñðåäñòâî çà ñúîáùåíèå.
 (2) Æàëáàòà òðÿáâà äà ñúäúðæà èìåòî è ïîñòîÿííèÿ àäðåñ íà æàëáîïîäàòåëÿ, îïèñàíèå íà íàðóøåíèåòî, îðãàíà, àäìèíèñòðàöèÿòà èëè ëèöåòî, ñðåùó êîèòî ñå ïîäàâà æàëáàòà. Êúì æàëáàòà ìîãàò äà áúäàò ïðèëîæåíè è ïèñìåíè äîêàçàòåëñòâà.
 (3) Àíîíèìíè æàëáè è ñèãíàëè, êàêòî è òàêèâà çà íàðóøåíèÿ, èçâúðøåíè ïðåäè ïîâå÷å îò äâå ãîäèíè, íå ñå ðàçãëåæäàò.
 (4) Àêî æàëáàòà å óñòíà, ñå ñúñòàâÿ ïðîòîêîë, â êîéòî ñå ñúäúðæà èíôîðìàöèÿòà, èçèñêóåìà ïî àë. 2.
  ×ë. 26. Ïîäàâàíåòî íà æàëáè ïðåä îìáóäñìàíà å áåçïëàòíî.
   ×ë. 27. Ïîëó÷åíèòå æàëáè è ñèãíàëè ñå âïèñâàò â ðåãèñòúðà ïî ÷ë. 21. Â ðåãèñòúðà ñå îòáåëÿçâàò è ïðåäïðèåòèòå ïî âñåêè êîíêðåòåí ñëó÷àé ìåðêè è ðåçóëòàòúò îò òÿõ.
   ×ë. 28. Îðãàíèòå è ëèöàòà ïî ÷ë. 2, äî êîèòî ñå îòíàñÿò ñòàíîâèùàòà, ïðåäëîæåíèÿòà è ïðåïîðúêèòå íà îìáóäñìàíà, ñà äëúæíè äà ãè ðàçãëåäàò â 14-äíåâåí ñðîê è äà óâåäîìÿò îìáóäñìàíà çà ïðåäïðèåòèòå îò òÿõ ìåðêè.
 Ãëàâà ÷åòâúðòà "à"
(Íîâà - ÄÂ, áð. 29 îò 2012 ã., â ñèëà îò 11.05.2012 ã.)
ÍÀÖÈÎÍÀËÅÍ ÏÐÅÂÀÍÒÈÂÅÍ ÌÅÕÀÍÈÇÚÌ

  ×ë. 28à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 29 îò 2012 ã., â ñèëà îò 11.05.2012 ã.) (1) Ïðàâîìîùèÿòà íà îìáóäñìàíà êàòî Íàöèîíàëåí ïðåâàíòèâåí ìåõàíèçúì ñå îòíàñÿò çà ìåñòàòà, êúäåòî ñå íàìèðàò ëèöà, ëèøåíè îò ñâîáîäà, èëè êúäåòî ñà çàäúðæàíè èëè íàñòàíåíè ëèöà âñëåäñòâèå íà àêò èëè ñúñ ñúãëàñèåòî íà äúðæàâåí îðãàí, êîèòî ìåñòà òå íå ìîãàò äà íàïóñíàò ïî ñîáñòâåíà âîëÿ, ñ öåë çàùèòàòà íà òàêèâà ëèöà îò èçòåçàíèå è äðóãè ôîðìè íà æåñòîêî, íå÷îâåøêî èëè óíèçèòåëíî îòíàñÿíå èëè íàêàçàíèå.
 (2) Îìáóäñìàíúò èìà ïðàâî:
 1. íà äîñòúï áåç ïðåäèçâåñòèå ïî âñÿêî âðåìå äî âñè÷êè ìåñòà çà çàäúðæàíå ïî àë. 1 è äî òåõíèòå ñúîðúæåíèÿ è îáåêòè;
 2. íà äîñòúï äî öÿëàòà èíôîðìàöèÿ çà áðîÿ íà ëèöàòà, ëèøåíè îò ñâîáîäà, â ìåñòàòà çà çàäúðæàíå ïî àë. 1, êàêòî è çà áðîÿ íà òåçè ìåñòà è òÿõíîòî ìåñòîíàõîæäåíèå;
 3. äà èçáèðà ìåñòàòà ïî àë. 1, êîèòî æåëàå äà ïîñåòè, è ëèöàòà, ñ êîèòî æåëàå äà ðàçãîâàðÿ;
 4. äà ïðîâåæäà ëè÷íè ðàçãîâîðè áåç ñâèäåòåëè ñ ëèöàòà, ëèøåíè îò ñâîáîäà, ëè÷íî èëè ÷ðåç ïðåâîäà÷, àêî å íåîáõîäèìî, êàêòî è ñ âñÿêî äðóãî ëèöå, êîåòî ñïîðåä îìáóäñìàíà êàòî Íàöèîíàëåí ïðåâàíòèâåí ìåõàíèçúì ìîæå äà ïðåäîñòàâè ñúîòâåòíàòà èíôîðìàöèÿ;
 5. íà äîñòúï äî öÿëàòà èíôîðìàöèÿ, îòíàñÿùà ñå äî îòíàñÿíåòî ñ ëèöàòà ïî àë. 1 è äî óñëîâèÿòà â ìåñòàòà çà çàäúðæàíå;
 6. äà èçèñêâà èíôîðìàöèÿ îò ñëóæèòåëèòå íà ïîñåùàâàíîòî ìÿñòî çà çàäúðæàíå, ñ êîèòî äà ñå ïðîâåæäàò áåñåäè, êàêòî è äà ïðîâåæäà ëè÷íà áåñåäà ñ âñÿêî äðóãî ëèöå, êîåòî ñå íàìèðà íà òåðèòîðèÿòà íà ïðîâåðÿâàíèÿ îáåêò;
 7. äà îðãàíèçèðà èçâúðøâàíåòî íà ìåäèöèíñêè ïðåãëåäè íà ëèöàòà ñ òÿõíî ñúãëàñèå.
 (3) Ñëóæèòåëèòå è äëúæíîñòíèòå ëèöà â ìåñòàòà ïî àë. 1 ñà äëúæíè äà îêàçâàò ñúäåéñòâèå è äà ïðåäîñòàâÿò íåîáõîäèìàòà èíôîðìàöèÿ íà îìáóäñìàíà.
  ×ë. 28á. (Íîâ - ÄÂ, áð. 29 îò 2012 ã., â ñèëà îò 11.05.2012 ã.) (1) Îðãàí èëè äëúæíîñòíî ëèöå íå ìîæå äà íàðåæäà, ïðèëàãà, ðàçðåøàâà èëè äîïóñêà êàêâàòî è äà å ñàíêöèÿ ïî îòíîøåíèå íà ëèöå èëè îðãàíèçàöèÿ çà òîâà, ÷å ñà ñúîáùèëè íà îìáóäñìàíà êàòî Íàöèîíàëåí ïðåâàíòèâåí ìåõàíèçúì èíôîðìàöèÿ, áèëà òÿ âÿðíà, èëè íå, è íèòî åäíî òàêîâà ëèöå èëè îðãàíèçàöèÿ íå ìîãàò äà ïðåòúðïÿò âðåäà çàðàäè òîâà.
 (2) Ïîâåðèòåëíà èíôîðìàöèÿ, ñúáðàíà îò îìáóäñìàíà êàòî Íàöèîíàëåí ïðåâàíòèâåí ìåõàíèçúì, íå ìîæå äà áúäå ðàçãëàñÿâàíà. Ëè÷íè äàííè ìîãàò äà áúäàò ïóáëèêóâàíè ñàìî ñëåä êàòî ëèöåòî, çà êîåòî ñå îòíàñÿò, å èçðàçèëî èçðè÷íî ñúãëàñèå.
  ×ë. 28â. (Íîâ - ÄÂ, áð. 29 îò 2012 ã., â ñèëà îò 11.05.2012 ã.) Îìáóäñìàíúò êàòî Íàöèîíàëåí ïðåâàíòèâåí ìåõàíèçúì ìîæå ñúñ çàïîâåä äà äåëåãèðà èçöÿëî èëè ÷àñòè÷íî ïðàâîìîùèÿòà ñè ïî ÷ë. 28à íà ñëóæèòåëè îò íåãîâàòà àäìèíèñòðàöèÿ.
  ×ë. 28ã. (Íîâ - ÄÂ, áð. 29 îò 2012 ã., â ñèëà îò 11.05.2012 ã.) (1) Ñëåä âñÿêî ïîñåùåíèå îìáóäñìàíúò èçãîòâÿ äîêëàä, êîéòî ìîæå äà ñúäúðæà ïðåïîðúêè è ïðåäëîæåíèÿ ñ öåë ïîäîáðÿâàíå íà óñëîâèÿòà â ìåñòàòà ïî ÷ë. 28à, îòíîøåíèåòî êúì ëèöàòà, íàñòàíåíè òàì, êàêòî è ñ öåë ïðåäîòâðàòÿâàíå íà èçòåçàíèÿ è äðóãè ôîðìè íà æåñòîêî, íå÷îâåøêî èëè óíèçèòåëíî îòíàñÿíå èëè íàêàçàíèå.
 (2) Äîêëàäúò ñå ïðåäîñòàâÿ íà ñúîòâåòíèÿ êîìïåòåíòåí îðãàí, êîéòî â åäíîìåñå÷åí ñðîê å äëúæåí äà óâåäîìè îìáóäñìàíà çà ïðåäïðèåòèòå äåéñòâèÿ ïî èçïúëíåíèå íà ïðåïîðúêèòå.
 (3) Îìáóäñìàíúò ïóáëèêóâà è åæåãîäíè äîêëàäè, ñâúðçàíè ñ äåéíîñòòà ìó êàòî Íàöèîíàëåí ïðåâàíòèâåí ìåõàíèçúì, ïðè ñïàçâàíå íà èçèñêâàíåòî íà ÷ë. 28á, àë. 2.
  ×ë. 28ä. (Íîâ - ÄÂ, áð. 29 îò 2012 ã., â ñèëà îò 11.05.2012 ã.) Îìáóäñìàíúò êàòî Íàöèîíàëåí ïðåâàíòèâåí ìåõàíèçúì îñúùåñòâÿâà ñúòðóäíè÷åñòâî ñúñ ñúîòâåòíèòå îðãàíè è ìåõàíèçìè íà Îðãàíèçàöèÿòà íà îáåäèíåíèòå íàöèè, ñäðóæåíèÿ íà ãðàæäàíè, êàêòî è ñ ìåæäóíàðîäíè, ðåãèîíàëíè è íàöèîíàëíè îðãàíèçàöèè, ÷èéòî ïðåäìåò íà äåéíîñò âêëþ÷âà îñèãóðÿâàíå çàùèòà íà ëèöà îò èçòåçàíèÿ è äðóãè ôîðìè íà æåñòîêî, íå÷îâåøêî èëè óíèçèòåëíî îòíàñÿíå èëè íàêàçàíèå.
 Ãëàâà ïåòà
ÀÄÌÈÍÈÑÒÐÀÒÈÂÍÎÍÀÊÀÇÀÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ

   ×ë. 29. Êîéòî âúçïðåïÿòñòâà îìáóäñìàíà äà èçïúëíè ñëóæåáíèòå ñè çàäúëæåíèÿ, ñå íàêàçâà ñ ãëîáà äî 600 ëâ., àêî íå ïîäëåæè íà ïî-òåæêî íàêàçàíèå.
   ×ë. 30. Êîéòî íå ïðåäñòàâè â îïðåäåëåíèÿ îò îìáóäñìàíà ñðîê ïîèñêàíè îò íåãî ñâåäåíèÿ, äîêóìåíòè èëè àêòîâå, ñå íàêàçâà ñ ãëîáà äî 500 ëâ., àêî íå ïîäëåæè íà ïî-òåæêî íàêàçàíèå.
   ×ë. 31. Êîéòî íå èçïúëíè äðóãî çàäúëæåíèå, ïðîèçòè÷àùî îò òîçè çàêîí èëè îò íîðìàòèâåí àêò ïî ïðèëàãàíåòî ìó, ñå íàêàçâà ñ ãëîáà äî 300 ëâ., àêî íå ïîäëåæè íà ïî-òåæêî íàêàçàíèå.
   ×ë. 32. Àäìèíèñòðàòèâíîòî íàêàçàíèå ïî ÷ë. 29 - 31 ñå íàëàãà îò ñúîòâåòíèÿ ðàéîíåí ñúä. Àêòúò, ñ êîéòî ñå óñòàíîâÿâà àäìèíèñòðàòèâíîòî íàðóøåíèå, ñå ñúñòàâÿ îò äëúæíîñòíî ëèöå, îïðåäåëåíî îò îìáóäñìàíà, è ñå èçïðàùà íà ñúîòâåòíèÿ ðàéîíåí ñúä.
  ×ë. 33. Ñúäúò ñúîáùàâà íà ëèöåòî, ÷èåòî íàêàçâàíå ñå èñêà, çà ïîñòúïâàíåòî íà ìàòåðèàëèòå ïî ÷ë. 32, îïðåäåëÿ ìó ñðîê çà çàïîçíàâàíå ñ òÿõ, çà âúçðàæåíèÿ è ïîñî÷âàíå íà äîêàçàòåëñòâà â òÿõíà ïîäêðåïà. Ñðîêúò íå ìîæå äà áúäå ïî-ìàëúê îò åäèí ìåñåö.
   ×ë. 34. (1) Ñëåä èçòè÷àíå íà ñðîêà ïî ÷ë. 33 äåëîòî ñå íàñðî÷âà çà ðàçãëåæäàíå â îòêðèòî ñúäåáíî çàñåäàíèå.
 (2) Îìáóäñìàíúò ìîæå äà ó÷àñòâà â ïðîèçâîäñòâîòî ïðåä ñúäà, àêî íàìåðè òîâà çà íåîáõîäèìî.
   ×ë. 35. (1) Ðàéîííèÿò ñúä ðàçãëåæäà äåëîòî ïî ñúùåñòâî è ñå ïðîèçíàñÿ ñ ðåøåíèå, ñ êîåòî íàëàãà ïðåäâèäåíîòî â òîçè çàêîí àäìèíèñòðàòèâíî íàêàçàíèå, èëè îïðàâäàâà ëèöåòî, ÷èåòî íàêàçâàíå å ïîèñêàíî.
 (2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 30 îò 2006 ã.) Ðåøåíèåòî ïî àë. 1 ïîäëåæè íà êàñàöèîííî îáæàëâàíå ïðåä îêðúæíèÿ ñúä ïî ðåäà íà Àäìèíèñòðàòèâíîïðîöåñóàëíèÿ êîäåêñ. Êàñàöèîííà æàëáà ìîæå äà ïîäàäå è îìáóäñìàíúò.
   ×ë. 36. Äîêîëêîòî â òîçè çàêîí íå å óñòàíîâåíî äðóãî, ïðèëàãà ñå Çàêîíúò çà àäìèíèñòðàòèâíèòå íàðóøåíèÿ è íàêàçàíèÿ.
 ÄÎÏÚËÍÈÒÅËÍÀ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÀ

   § 1. Ïî ñìèñúëà íà òîçè çàêîí:
 1. "îáùåñòâåíè óñëóãè" ñà îáðàçîâàòåëíà, çäðàâíà, ñîöèàëíà, âîäîñíàáäèòåëíà, êàíàëèçàöèîííà, òîïëîñíàáäèòåëíà, åëåêòðîñíàáäèòåëíà, ïîùåíñêà, òåëåêîìóíèêàöèîííà, òúðãîâñêà äåéíîñò, äåéíîñòè ïî îõðàíà è ïî áåçîïàñíîñò íà äâèæåíèåòî, êàêòî è äðóãè ïîäîáíè óñëóãè, ïðåäîñòàâÿíè çà çàäîâîëÿâàíå íà îáùåñòâåíè ïîòðåáíîñòè, ïî ïîâîä íà ÷èåòî ïðåäîñòàâÿíå ìîãàò äà ñå èçâúðøâàò àäìèíèñòðàòèâíè óñëóãè;
 2. "òðàäèöèîííî ñðåäñòâî çà ñúîáùåíèå" ñà ïèñìà, òåëåôîí, òåëåãðàô, òåëåêñ, ôàêñ è åëåêòðîííà ïîùà.
 ÏÐÅÕÎÄÍÈ È ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ

  § 2. Â òðèìåñå÷åí ñðîê îò âëèçàíåòî â ñèëà íà òîçè çàêîí Íàðîäíîòî ñúáðàíèå èçáèðà îìáóäñìàí.
   § 3. Â åäíîìåñå÷åí ñðîê îò âñòúïâàíåòî â äëúæíîñò îìáóäñìàíúò âíàñÿ çà îäîáðåíèå â Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ïðàâèëíèêà çà îðãàíèçàöèÿòà è äåéíîñòòà ñè.
  § 3à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 68 îò 2006 ã.) Ñðåäñòâàòà çà óâåëè÷åíèå íà âúçíàãðàæäåíèåòî íà îìáóäñìàíà è íà çàìåñòíèê-îìáóäñìàíà ñà â ðàìêèòå íà áþäæåòà íà îìáóäñìàíà çà 2006 ã.
  § 4. Çàêîíúò âëèçà â ñèëà îò 1 ÿíóàðè 2004 ã. 
————————————————————————————————

Çàêîíúò å ïðèåò îò 39-òî ÍÑ íà 8.05.2003 ã. è å ïîäïå÷àòàí ñ îôèöèàëíèÿ ïå÷àò íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå. 
————————————————————————————————

 ÏÐÅÕÎÄÍÈ È ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ êúì Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Çàêîíà çà îìáóäñìàíà 
(ÄÂ, áð. 29 îò 2012 ã., â ñèëà îò 11.05.2012 ã.)
 § 6. Â åäíîìåñå÷åí ñðîê îò âëèçàíåòî â ñèëà íà òîçè çàêîí îìáóäñìàíúò âíàñÿ çà îäîáðåíèå â Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ñúîòâåòíèòå ïðîìåíè â ïðàâèëíèêà çà îðãàíèçàöèÿòà è äåéíîñòòà ñè.
 ......................................................................